Wie voor het eerst een Duits etiket in handen krijgt, komt al snel woorden tegen die weinig prijsgeven over wat er eigenlijk in de fles zit. Spätburgunder. Weissburgunder. Grauburgunder. Namen die weinig verraden aan wie gewend is aan de vertrouwde, internationale druivennamen. Toch schuilt achter deze eigenzinnige terminologie een rijke traditie, en wie de vertaalslag eenmaal kent, ontdekt dat Duitse wijn allerminst zo onbekend is als het etiket doet vermoeden.
Duitsland kent een van de oudste wijnbouwtradities van Europa, met wortels die teruggaan tot de Romeinse tijd. Deze traditie ontwikkelde zich grotendeels los van Frankrijk, dat in de loop der eeuwen de internationale standaard voor druivennamen is gaan bepalen. Druiven die al generaties lang op Duitse bodem groeien, kregen dan ook vanzelfsprekend hun eigen, Duitse benaming – net zoals ieder land eigen woorden heeft voor gewassen die al eeuwenlang deel uitmaken van de lokale landbouw.
Dat verklaart waarom een druif die internationaal bekendstaat onder een Franse naam, in Duitsland een geheel eigen identiteit heeft gekregen. Niet als vertaling, maar als vanzelfsprekend onderdeel van een zelfstandige wijncultuur.
Spätburgunder = Pinot Noir
De naam verwijst naar het late rijpingsmoment van de druif ("spät") en zijn Bourgondische oorsprong ("Burgunder"). In Duitsland is dit de gangbare, ingeburgerde benaming – niet enkel op etiketten, maar ook binnen de officiële wijnwetgeving.
Weissburgunder / Weisser Burgunder = Pinot Blanc
"Weiss" betekent wit, terwijl "Burgunder" opnieuw teruggrijpt naar dezelfde Bourgondische druivenfamilie. Een heldere, logische naamgeving zodra je het patroon eenmaal doorziet.
Grauburgunder = Pinot Gris
De naam verwijst naar de grijs-roze schilkleur van de druif ("grau" betekent grijs) en volgt hetzelfde principe als de voorgaande twee varianten.
Silvaner
Een druif zonder directe internationale tegenhanger, en daarmee het bewijs dat het bij Duitse druivennamen niet alleen om vertaling gaat, maar ook om rassen die in Duitsland een geheel eigen positie hebben verworven.
Riesling
De uitzondering op de regel: deze druif heeft Duitsland internationaal juist zo sterk op de kaart gezet, dat de Duitse naam wereldwijd de standaard is geworden. Een mooi voorbeeld van hoe Duitse wijnbouw, ondanks de eigen taal, wel degelijk een internationale stempel kan drukken.
Dit verschil in naamgeving komt duidelijk naar voren in ons Duitse assortiment. Neem de Weingut Bischel Spätburgunder: nergens op het etiket verschijnt de naam Pinot Noir, terwijl de wijn wel degelijk van deze druif is gemaakt. In het glas toont zich een heldere, robijnrode kleur, met in de neus fijne aroma's van rood fruit en een vleugje vanille. De smaak is lang aanhoudend, met vers fruit van rode kersen en elegante, delicate tannines, een verfijnde Spätburgunder die precies laat zien waarom deze druif in Duitsland steeds serieuzer wordt genomen.
Ook de Weingut Bischel Weisser Burgunder illustreert deze eigenzinnige naamgeving. Deze volle, verleidelijke witte wijn is gemaakt van dezelfde druif als de Pinot Blanc uit bijvoorbeeld de Elzas, maar wordt in Duitsland nooit onder die naam verkocht. In de neus komen intense aroma's van ananas en peer naar voren, terwijl de mond smaken van rijpe vruchten onthult, afgerond door een krachtige, romige afdronk.
De Weingut Bischel Riesling Trocken laat op zijn beurt zien hoe een Duitse naam juist wél de internationale standaard kon worden. Deze klassieke droge Riesling uit Rheinhessen presenteert zich met duidelijke fruitaroma's van abrikoos en citrus, een complexe, kruidige structuur en tonen van rijpe perziken, eindigend in een fijne, minerale en frisse afdronk.
Wie de belangrijkste patronen kent, hoeft nooit meer verdwaald te raken op een Duits etiket:
Een Duitse druivennaam wijst dus niet op een onbekende druif, maar op een eigen, eeuwenoude wijntraditie die zich altijd onafhankelijk van de rest van de wijnwereld heeft ontwikkeld. Wie de belangrijkste termen eenmaal herkent, ontdekt dat achter namen als Spätburgunder en Weissburgunder vaak druiven schuilgaan die al vertrouwd aanvoelen, alleen in een Duits jasje.
Ken je de Grüner Veltliner al? Deze Oostenrijkse witte druif staat misschien wat minder bekend dan een Chardonnay of Sauvignon Blanc, maar wie hem eenmaal heeft geproefd, is meestal verkocht. Fris, kruidig en verrassend veelzijdig: de Grüner Veltliner is niet voor niets uitgegroeid tot het nationale symbool van de Oostenrijkse wijnbouw. In dit...
Wie voor het eerst een Duits etiket in handen krijgt, komt al snel woorden tegen die weinig prijsgeven over wat er eigenlijk in de fles zit. Spätburgunder. Weissburgunder. Grauburgunder. Namen die weinig verraden aan wie gewend is aan de vertrouwde, internationale druivennamen. Toch schuilt achter deze eigenzinnige terminologie een rijke traditie,...
De naam Chablis wordt vaak in één adem genoemd met Chardonnay, en dat is niet zonder reden. Nergens ter wereld laat deze druif zich zo strak, mineraal en fris zien als in dit kleine gebied helemaal in het noorden van de Bourgogne. Maar wat maakt Chablis nou precies zo bijzonder, en waarom smaakt een Chablis zo anders dan een Chardonnay...
In deze serie gaan we op zoek naar druiven met een eigen verhaal, een bijzondere herkomst en een karakter dat om ontdekken vraagt. Na de krachtige, zonovergoten Zinfandel richten we de aandacht deze keer op een witte druif uit Zuid-Italië die eeuwenlang bijna vergeten leek, maar inmiddels weer volop in de schijnwerpers staat: de Fiano.
